Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

Kiedy i dla kogo asystent?

10.06.2021
Autor: Beata Dązbłaż, fot. archiwum redakcji (1), pixabay.com (2), Eren Li/Pexels (3), Piotr Stanisławski (4), pexels.com (5)
Źródło: Integracja 2/2021
grafika poruszającej się osoby na wózku. Obok znaczek z napisem Niezależne życie

Jak skorzystać z programu usług asystenta osoby z niepełnosprawnością? Jak się dowiedzieć, czy gmina go realizuje? Jakie dokumenty należy złożyć? Czy są inne możliwości poza programem rządowym? Wyjaśnienia poniżej.

W 2021 r. z usług asystenta osoby z niepełnosprawnością można skorzystać w ramach rządowych programów:

  1. „Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej” – edycja 2021, skierowanego do samorządów gminnych i powiatowych; 
  2. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnościami” – edycja 2020–2021, skierowanego do organizacji pozarządowych.

Oba programy mają identyczne założenia i zasady korzystania, różnią się jedynie rodzajem realizatora – może to być gmina lub powiat albo organizacja pozarządowa. Wiele jednostek rozpoczęło realizację programu od marca 2021 r.

Kto może skorzystać?

Do skorzystania z usług asystenta uprawnione są:

  • dzieci do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
  • osoby niepełnosprawne posiadające orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z Ustawą z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczenie równoważne, które wymagają usługi asystenta w wykonywaniu codziennych czynności oraz funkcjonowaniu w życiu społecznym.

Cel programów:

  • ograniczenie skutków niepełnosprawności,
  • stymulacja osób z niepełnosprawności do podejmowania aktywności,
  • umożliwienie im realizowania prawa do niezależnego życia,
  • zwiększenie wsparcia świadczonego przez asystentów uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi, także w wymiarze funkcjonowania społecznego,
  • przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność oraz wykluczeniu społecznemu osób z niepełnosprawością,
  • umożliwienie osobom z niepełnosprawnością uczestnictwa w życiu lokalnej społeczności.

Warto wiedzieć

W obu programach założeniem jest, aby minimum 70 proc. uczestników stanowiły osoby wymagające wysokiego poziomu wsparcia, w tym z niepełnosprawnościami sprzężonymi i trudnościami związanymi z mobilnością i komunikacją. Dokładnie chodzi o osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami pkt 7 i 8 w orzeczeniu o niepełnosprawności: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

starszy mężczyzna idzie po chodniku pchając wózek z kobietą

W czym pomoże asystent?

Usługi asystenta w szczególności mogą polegać na pomocy w:

  • wyjściu, powrocie lub dojazdach w wybrane przez uczestnika programu miejsce (np. dom, praca, placówki oświatowe i szkoleniowe, świątynie, placówki służby zdrowia i rehabilitacyjne, gabinety lekarskie i terapeutyczne, urzędy, znajomi, rodzina, instytucje finansowe, wydarzenia kulturalne, rozrywkowe, społeczne lub sportowe);
  • zakupach, z zastrzeżeniem aktywnego udziału uczestnika programu w ich robieniu; 
  • załatwianiu spraw urzędowych;
  • nawiązaniu kontaktu, współpracy z różnego rodzaju organizacjami;
  • korzystaniu z dóbr kultury (np. muzeum, teatr, kino, galerie sztuki, wystawy);
  • wykonywaniu czynności dnia codziennego – w tym przez dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności – także w zaprowadzaniu i przyprowadzaniu ich do lub z placówki oświatowej.

Uwaga! Usługa asystenta na terenie szkoły może być realizowana wyłącznie w przypadku, gdy szkoła jej nie zapewnia.

Trzeba pamiętać, że wyżej wymienione czynności nie są katalogiem zamkniętym, a więc może on być rozszerzony zgodnie z ustaleniami między realizatorem programu, korzystającym z usług asystenta a nim samym. Nie można więc wykluczyć np., że pomoże on znieść ze schodów wózek z siedzącą na nim osobą. Podobnie można ustalić kwestię, czy asystent może przewozić osobę, którą wspiera, samochodem. W karcie zgłoszenia do programu należy podać informacje na temat wnioskowanego zakresu usług asystenta osobistego.

Ile godzin wsparcia asystenta?

Jedna osoba może otrzymać maksymalnie 60 godzin miesięcznie usług asystenckich.

Inaczej jest w przypadku tych osób z niepełnosprawnością – dzieci lub dorosłych, na których opiekunowie pobierają świadczenie pielęgnacyjne. Wtedy uprawnieni mogą otrzymać miesięcznie maksymalnie 30 godzin usług asystenckich.

Uwaga! Trzeba pamiętać, że jeśli osoba z niepełnosprawnością korzysta z innych programów niż rządowe, otrzymując w nich wsparcie asystenta, może we wszystkich programach otrzymać maksymalnie 60 godzin miesięcznie usług asystenckich. To oznacza, że godziny z tych programów się sumują.

Usługi asystenta mogą być realizowane przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Do czasu pracy asystenta wlicza się czas oczekiwania, gotowości do świadczenia usług nie dłuższy niż 90 min. Po przekroczeniu limitu godzin wsparcia realizator programu, np. gmina, może przyznać kolejne godziny usług asystenckich ze środków własnych.

Warto wiedzieć

W godzinach realizacji usług asystenta nie mogą być świadczone usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze z opieki społecznej, usługi finansowane w ramach Funduszu Solidarnościowego lub usługi obejmujące identyczne wsparcie finansowane z innych źródeł.

na zdjęciu widać zbliżenie na ręce - mężczyzna trzyma w 1 dłoni białą laskę, a przy drugim łokciu jest dłoń asystenta

Kto realizuje program usług asystenckich?

Program dotyczący asystenta osobistego realizowany jest przez gminy, powiaty albo organizacje pozarządowe na zasadzie dobrowolności, co oznacza, że nie każda gmina musi realizować rządowy program usług asystenckich. Będą to robić ta gmina czy powiat, które wystąpiły o środki na ten cel z rządowego programu. Rząd w przyszłości, jak informował wiceminister Paweł Wdówik – prawdopodobnie od przyszłego roku – planuje wprowadzić dla samorządów obowiązek realizacji programu asystencji osobistej osób z niepełnosprawnością.

Jednak w tym roku, aby się dowiedzieć, czy konkretna gmina realizuje program, należy szukać informacji bezpośrednio w jej jednostkach – można skontaktować się w tym celu z ośrodkiem pomocy społecznej. Można skontaktować się z urzędem wojewódzkim, aby uzyskać listę gmin i powiatów realizujących program na konkretnym terenie. Lista będzie opublikowana także na stronie pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych: www.niepelnosprawni.gov.pl.

W 2021 r. usługi asystenckie w ramach rządowego programu realizuje 36 organizacji pozarządowych. Ich pełną listę można znaleźć w artykule: Usługi asystenckie w całym kraju na portalu Niepelnosprawni.pl. Lista organizacji pozarządowych z dodatkowego naboru.

Jak wnioskować o asystenta?

Jeśli już wiemy, kto na naszym terenie realizuje program, możemy zgłosić potrzebę usług asystenckich. Należy wypełnić Kartę zgłoszenia do Programu Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnej – edycja 2021. Często można ją pobrać ze stron internetowych realizatorów programu. O wszelkie szczegóły należy pytać w miejscach realizujących program.

Kto może być asystentem?

Asystentem może być osoba:

  • posiadająca dokument potwierdzający uzyskanie kwalifikacji w następujących kierunkach: asystent osoby niepełnosprawnej, opiekun osoby starszej, opiekun medyczny;
  • posiadająca co najmniej 6-miesięczne, udokumentowane doświadczenie w udzielaniu bezpośredniej pomocy osobom niepełnosprawnym, np. doświadczenie zawodowe, udzielanie wsparcia osobom niepełnosprawnym w formie wolontariatu;
  • wskazana przez uczestnika programu lub jego opiekuna prawnego.

Uwaga! Osoba niepełnosprawna lub opiekun prawny ma prawo wyboru osoby, która będzie świadczyć usługi asystenta. Asystentem nie może być np. matka osoby z niepełnosprawnością lub inny członek rodziny, opiekun prawny czy osoba zamieszkująca z osobą z niepełnosprawnością potrzebującą asystenta. Asystent dziecka do 16 r.ż., uprawnionego do takiego wsparcia z programu rządowego, musi mieć zaświadczenie psychologa o braku przeciwwskazań do wykonywania czynności asystenckich.

asystentka pomaga kobiecie na wózku przetransporować się do samochodu

Warto wiedzieć

Zawód asystenta osoby niepełnosprawnej został wpisany do systemu kształcenia zawodowego w Polsce już w 2001 r. Wymieniony jest w treści Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz.U. z 2018 r. poz. 227), pod symbolem 341201 w ramach grupy: Pracownicy wsparcia rodziny, pomocy społecznej i pracy socjalnej (symbol 3412). Ponadto stanowisko asystenta osoby niepełnosprawnej jest wymienione w ramach stanowisk pomocniczych i obsługi, w Załączniku nr 3 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 2018 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. poz. 936, z późn. zm.).

Ile to kosztuje?

Usługa asystenta dla uprawnionej osoby z niepełnosprawnością jest bezpłatna. Nie jest także uzależniona od kryterium dochodowego.

Ile zarobi asystent?

Asystent będzie otrzymywał wynagrodzenie za pracę od realizatora programu, czyli gminy, powiatu lub organizacji pozarządowej. Koszt wynagrodzenia za jedną godzinę pracy asystenta może wynosić maksymalnie 40 zł.

Realizator programu pokryje ponadto bezpośrednio lub za pośrednictwem asystenta koszty m.in.:

  • zakupu biletów komunikacji publicznej, prywatnej, koszt własnego lub innego środka transportu w związku z pełnionymi usługami asystenckimi – maksymalnie 200 zł miesięcznie;
  • zakupu środków ochrony osobistej – maksymalnie 50 zł miesięcznie;
  • zakupu biletów na wydarzenia kulturalne, sportowe, rozrywkowe, gdy będzie towarzyszył uczestnikowi programu – maksymalnie 100 zł miesięcznie;
  • ubezpieczenia OC lub NNW asystentów związanych ze świadczeniem usługi asystenta, w wysokości nie większej niż 150 zł rocznie.

Pod opieką asystenta w tym samym czasie może pozostawać tylko jedna osoba.

Programy rządowe dotyczące usług asystenckich finansowane są z Funduszu Solidarnościowego. W 2021 r. przeznaczono na ten cel 80 mln zł.

Czas realizacji programów

Rządowe programy asystenckie dla gmin, powiatów i organizacji pozarządowych realizowane są od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 r. Podstawą prawną programu jest art. 7 ust. 5 Ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 1787).

znak zapytania narysowany kredą

Inne programy usług asystenckich

Zawsze warto w swojej gminie, powiecie, lokalnych organizacjach pozarządowych zapytać o realizowane w danym roku na rzecz osób z niepełnosprawnością działania i programy. Niektóre organizacje czy jednostki publiczne mogą pozyskiwać środki na różne cele, w tym np. usługi asystenckie w ramach programów unijnych.

„Istnieje także możliwość dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych realizacji przez organizacje pozarządowe na zlecenie PFRON, samorządu województwa lub samorządu powiatowego, zadania w postaci świadczenia usług wspierających, które mają na celu umożliwienie lub wspomaganie niezależnego życia osób niepełnosprawnych, w szczególności usług asystencji osobistej” – informuje nas Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.

Warto wiedzieć

„Jednym z celów realizowanego od października 2020 r. do czerwca 2023 r. projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych” jest wypracowanie, przetestowanie, wdrożenie i upowszechnienie standardu usług asystenckich świadczonych na rzecz osób z niepełnosprawnością. Końcowym rezultatem projektu będzie przygotowanie kompleksowej propozycji wdrożenia do systemu prawnego zmodyfikowanych i nowych instrumentów w zakresie włączenia społecznego osób z niepełnosprawnościami. W związku z tym w ramach projektu nie jest świadczona pomoc w formie usług asystenta. Z ww. usług można korzystać poza systemem pomocy społecznej i programem Funduszu Solidarnościowego. Jednostki samorządu terytorialnego samodzielnie ubiegają się o środki finansowe na ten cel. np. w ramach funduszy europejskich” – informuje Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.


alt=Artykuł pochodzi z numeru 2/2021 magazynu „Integracja”.

Zobacz, jak możesz otrzymać magazyn Integracja.

Sprawdź, jakie tematy poruszaliśmy w poprzednich numerach.

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • Straszne...
    Dynia
    03.09.2021, 17:28
    I jak tu się dziwić, że niepełnosprawni nie pracują. Jest to jedyna grupa społeczna którą obowiązują zawsze jakieś limity, progi dochodowe i głodowe stawki. Utrwala to pogląd że na pomoc trzeba sobie zasłużyć. Straszne...
    odpowiedz na komentarz
  • Asystent
    Gosia
    25.08.2021, 16:12
    Ja nie mogę korzystać z asystenta ponieważ mam usługi opiekuńcze i ta sama firma wygrała usługi asystenckie Taka jest rzeczywistość
    odpowiedz na komentarz
  • jak zwykle nie trafione pomysły
    Matylda
    15.06.2021, 23:13
    Co z tego, że osoba niepełnosprawna ma prawo wybrać asystenta. W praktyce nie może wybrać asystenta, bo słyszy, że ciągle brakuje chętnych na asystentów. Jest wakat, nie ma człowieka. W związku z powyższym wybór jest następujący: albo obecny asystent, który jest przyznany, albo żaden. Poza tym, zupełnie nie zrozumiałe jest uzależnianie ilości godzin asystentury, od faktu czy opiekun pobiera świadczenie pielęgnacyjne, czy nie pobiera. Gdy opiekun pobiera świadczenie to jest 30 h, a gdy nie pobiera to 60 h. A co ma piernik do wiatraka? Mój opiekun miał niską emeryturę , więc w sądzie wygrał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które jest kwotowo wyższe. Świadczenie otrzymuje od miesiąca. To znaczy, że do niedawna przysługiwałoby mi 60 godzin asystenta, ale od miesiąca przysługuje mi tylko 30 godzin. Ten kto wymyślił te kryteria, a raczej tę bzdurę, to prawdziwy "pomysłowy Dobromir". Panie Boże, czy to widzisz i nie grzmisz?
    odpowiedz na komentarz
  • Minister i Pełnomocnik Rządu są w moim odczuciu jacyś nieprzytomni, może pod wpływem...
    Mistrz
    13.06.2021, 18:15
    Kto robi program od 1 stycznia, nie dając na to środków do połowy czerwca (co najmniej). Organizacje pozarządowe podpisały umowy z opiekunami na maksymalne stawki 40 zł, a gminy mają obowiązek ograniczenia tego do 28 zł. Gdzie tu logika ? Może warto już teraz uruchomić program Asystent 2022 ? Może warto wpisać ile konkretnie (a nie maksymalnie) wynosi stawka za godzinę ? Ministerstwo nie potrafi tego obliczyć ? Ojej, za co te ofiary biorą kasę ? Za siedzenie, picie kawy i snucie marzeń zwanych niegroźnym planowaniem byle czego ?
    odpowiedz na komentarz
  • Brak realizacji programu
    Basia
    11.06.2021, 11:07
    Nie wszystkie samorządy ruszyły z programem. Nawet te, które aplikowały o środki. Procedura trwa tak długo, że realizacja programu będzie tylko na 4 miesiące. Koszmar.
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Wspierają nas