czwartek, 24 lipca 2014 r.
Poradnik centrum
Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji- KRS 0000 102 130
Strona główna >> Poradnik centrum >> Pierwsza pomoc >> Jak żyć po amputacji?
SONDA
Czy reagujesz, gdy widzisz, że „kopertę” zajmuje osoba do tego nieuprawniona?
     
 
NASZ BIULETYN
Wpisz swoj e-mail:
Jak żyć po amputacji?
Autor: Anna Jastrzębska

 

Amputacja kończyny to najbardziej radykalny sposób leczenia. Zazwyczaj stosuje się ją, kiedy zagrożone jest życie pacjenta, na przykład z powodu choroby nowotworowej, naczyniowej lub ogromnego zniszczenia tkanek spowodowanego wypadkiem.
 
Utrata kończyny jest dla każdego wielkim szokiem, bo oto nagle zostaje zmieniony wygląd człowieka, do którego każdy jest przyzwyczajony. Pojawiają się tez różnego rodzaju ograniczenia, z którymi wcześniej człowiek nie musiał się liczyć. Wszystkie te trudności da się jednak przezwyciężyć; można przyzwyczaić się do funkcjonowania bez kończyny lub bez kończyn (bo i takie sytuacje się zdarzają); można nauczyć się chodzić w protezie, w niektórych przypadkach nawet biegać i uprawiać sport, kierować samochodem, czyli prowadzić normalne, aktywne życie. Trzeba tylko wierzyć we własne możliwości, nie poddawać się i postarać się zaakceptować swoją nową sytuację.
 
Oswajanie się z problemem
 
Nie każdy pacjent po amputacji wymaga opieki psychologicznej. Jest to bardzo indywidualne, choć pomoc jest zalecana, zwłaszcza, kiedy pacjent sam przyczynił się do swojego stanu (np.w wyniku lekkomyślności) albo gdy ktoś celowo spowodowało obrażenia jego ciała (brutalny napad). Pojawia się wtedy ogromne obciążenie psychiczne, poczucie winy i krzywdy. Takie emocje można opracować terapeutycznie, aby pomóc osobie po amputacji zaakceptować jej stan. Psycholog pomaga zrekonstruować zniszczony obraz własnej tożsamości. Jest to niezwykle ważne, bo wizerunek ciała jest fundamentem poczucia wartości osobistej. Psycholog pomaga też podjąć decyzje o amputacji osobie z nowotworem, która obawia się zdecydować na taki zabieg, często będący jedynym sposobem na ratowanie życia. (Mgr Teresa Tarkowska, psycholog, Ośrodek Rehabilitacji Społecznej, Warszawa)
 
Bóle fantomowe
 
Każda osoba po amputacji odczuwa bóle fantomowe. Są to bóle w amputowanej kończynie, związane z silnym poczuciem obecności utraconej kończyny lub jej części. Czas trwania bólów fantomowych jest indywidualny dla każdego pacjenta. Mogą się one utrzymywać od kilku miesięcy do nawet kilku lat. Zazwyczaj wrażenia fantomowe łagodzi się lekami przeciwbólowymi, uspokajającymi, czasem także niewielkimi dawkami leków przeciwdepresyjnych. Wrażenie bywa niezwykle silne, amputowaną kończynę odczuwa się identycznie jak wszystkie posiadane części ciała, można "poruszać" palcami, "zginać" kolano, niestety, równie realny jest ból, który odczuwało się wcześniej w chorej kończynie. Trwa to, dopóki nie obumrą zakończenia nerwowe.
Jedną z metod leczenia bólu fantomowego jest przezskórna elektrostymulacja. Działanie na kikut stymulatorem może zmniejszyć dolegliwości bólowe. Jest to bardziej skuteczne we wczesnym okresie bólu fantomowego. Metody leczenia bólu powinien dobrać lekarz, który się na tym zna. Polecam kontakt z poradniami leczenia bólu - twierdzi dr Jan Dobrogowa z Zakładu Badania i Leczenia Bólu w Krakowie.
 
Rehabilitacja
 
Korzystny dla osoby po amputacji jest pobyt na oddziale rehabilitacyjnym, zwłaszcza po otrzymaniu protezy. Można pod okiem rehabilitantów uczyć się chodzenia i w razie potrzeby kontaktować się z technikami protezowni. Ważne jest też dostosowanie elementów protezy: ustawienie wysokości, dopasowanie leja protezy (nie może się zsuwać lub ocierać, bo przy chodzeniu będzie powodował trudno gojące się rany) czy pasów podtrzymujących, bo tylko wtedy można uzyskać względny komfort chodzenia.
Przyzwyczajenie się do używania protezy wymaga czasu. Na początku odczuwa się ból i dyskomfort, ale im dłużej i częściej chodzi się w protezie, tym szybciej organizm przystosowuje się do nowego sposobu poruszania. Konieczny jest specjalny trening, jeśli bowiem nabierze się nieprawidłowych nawyków, bardzo trudno będzie się ich pozbyć w przyszłości. Ważna jest też nauka bezpiecznego poruszania się po schodach (w protezie, po amputacji powyżej kolana, niemożliwe jest chodzenie po schodach, na przemian lewą i prawą nogą (można jedynie dostawiać jedną nogę do drugiej).
Pierwszą protezę, tymczasową, do nauki chodzenia, wykonuje się po kilku tygodniach od amputacji. Dopiero po kilkumiesięcznym przyzwyczajeniu się i odpowiednim przygotowaniu kikuta wykonuje się protezy ostateczne.
Przy wszelkiego rodzaju amputacjach wskazane jest jak najszybsze rozpoczęcie rehabilitacji. Zaraz po operacji rozpoczyna się ćwiczenia oddechowe i krążeniowe, aby zapobiec ewentualnym niewydolnościom organizmu związanym z długotrwałym unieruchomieniem pacjenta. Jeżeli jest taka możliwość przed amputacją, warto uzgodnić z lekarzami i technikami protetycznymi poziom amputacji oraz zapoznać się z możliwościami zaprotezowania. W zależności od miejsca amputacji i długości kikuta stosuje się różnego rodzaju protezy i elementy podtrzymujące protezę na kończynie (pasy i podciśnieniowe leje).
Ważne jest też odpowiednie przygotowanie kończyny do zaprotezowania:
1. kikut powinien być hartowany,
2. formowany poprzez bandażowanie,
3. ćwiczony, by zapobiec powstaniu przykurczy mięśniowych, które później utrudniają za protezowanie i chodzenie,
4. należy trenować nie tylko mięśnie kikuta, co ułatwi poruszanie kończyną w protezie, ale także zdrową kończynę, która przejmie cały ciężar organizmu.
"Idealnie jest, gdy zaprotezowana kończyna ma bardzo sprawne mięśnie, bez żadnych ograniczeń ruchowych, ponieważ specyficzna sztuka chodzenia w protezie (współpraca mięśni nogi z mechanizmem protezy) nie sprawia wtedy zbyt wielu trudności. Pacjenci, którzy stracili kończyny w wypadkach, mają możliwość lepszego oprotezowania niż pacjenci, u których przez cały czas występuje jakaś choroba towarzysząca, która czasem utrudnia chodzenie i przygotowanie protezy." (Dr n.med. Michał Dziewulski, ortopeda-traumatolog, Zakłady Ortopedyczne Konstancin)

Zakłady Ortopedyczne
 
Najbardziej znanym ośrodkiem wykonującym protezy kończyn dolnych są Zakłady Ortopedyczne w Konstancinie, natomiast Zakłady Ortopedyczne w Poznaniu specjalizują się w protezach kończyn górnych. Przygotowuje się tam nie tylko bierne, kosmetyczne protezy rąk (nieruchome uzupełnienie ubytku ciała), ale także bardziej skomplikowane: kinetyczne, hybrydowe, bioelektryczne - sterowane grupami mięśni, a także mioelektryczne, potrafiące chwytać dłonią przedmioty, z sensorami kontrolującymi uścisk dłoni. Na protezy bardziej zaawansowane technicznie dofinansowanie z Narodowego Funduszu Zdrowia nie wystarcza, cena takiej "mądrej" ręki wynosi ok. 30 tys. zł.
Do podanych poniżej poradni mogą się zgłaszać pacjenci z całej Polski, z wnioskiem na protezę (od 1 kwietnia 2003 nie jest już potrzebna promesa z regionalnej kasy chorych).
 
Gdańskie Zakłady Ortopedyczne
 
tel. 0*58 302 09 31
80-756 Gdańsk
ul. Angielska Grobla 24
www.ortopedia.wizytowka.pl
e-mail: gzo-spzoz@wp.pl
 
Krakowskie Zakłady Sprzętu Ortopedycznego Sp. z o.o.
 
tel. 0*12 633 20 55
30-002 Kraków
ul. Prądnicka 10
www.kzso.com.pl
e-mail: biuro@kzso.com.pl
Poznańskie Zakłady Sprzętu Ortopedycznego
tel. 0*61 8331401
61-579 Poznań,
ul. Przemysłowa 15/17
www.pzso.poznan.pl
e-mail: pzso@pzso.poznan.pl
Tor-Ort; Toruńskie Zakłady Ortopedyczne
tel. 0*56 622 60 96,
87-100 Toruń,
ul. Warszawska 16
Warszawskie Zakłady Sprzętu Ortopedycznego S.A.
tel. 0*22 822 46 81
00-973 Warszawa,
al. Bohaterów Września 9
e-mail: wzso@poczta.neostrada.pl
Wojewódzkie Zakłady Ortopedyczne SPZOZ
tel. 0*32 281 6516
41-902 Bytom,
ul. Stefana Batorego 17
Zakłady Ortopedyczne SPZOZ
tel. 0*22 756 42 12
05-511 Konstancin-Jeziorna,
ul. Wierzejewskiego 12
Zakłady Ortopedyczne w Białymstoku;
tel. 0*85 743 12 79; 732 94 49
15-203 Białystok,
ul. Wołyńska 20
Zakłady Sprzętu Ortopedycznego
tel. 0*71 352 94 59,
51-128 Wrocław,
ul. Poświęcka 8
e-mail: zso@k.pl
Wykonanie protezy
Każdej osobie po amputacji przysługuje bezpłatne wykonanie protezy kończyny w ramach refundacji od rejonowej kasy chorych (obecnie Narodowego Funduszu Zdrowia). Ministerstwo Zdrowia wyznaczyło limitydo których darmowo wykonuje się protezy. Są one uzależnione od rodzaju i wysokości amputacji (Dz. U. Nr 121, poz.1313). Wyznaczono tez odpowiednie limity na naprawy protez i sprzętu ortopedycznego. Ustalone przez ministerstwo kwoty są niewielkie, dlatego tez w ich ramach można wykonać jedynie proste protezy (tak proste, jak przewiduje to budżet państwa), wykonane z polskich elementów. Nie nadają się raczej dla osób bardzo aktywnych i uprawiających sport.
Aby uzyskać protezę, należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu po skierowanie do ortopedy, który wypisze wniosek na zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny. Z wypełnionym wnioskiem należy udać się do firmy, która wykonuje takie usługi w ramach umowy z Funduszem. Podane przez nas poniżej dane dotyczą wykonania protez z elementów polskich. Można jednak przygotować całą protezę lub jej kluczową część (stopę, kolano) z elementów zachodnich. Istnieje szereg firm, które zajmują się importem części do protez. Należy jednak upewnić się, czy taka firma ma podpisaną umowę z Funduszem na wykonywanie protez w ramach refundacji. Wtedy można prosić o wykonanie protezy w ramach limitu, i za własne pieniądze dokupić zagraniczny element protezy, którego wartość zazwyczaj znacznie przekracza wyznaczone kwoty.
Limity kwot dofinansowania na wykonanie protezy
Rodzaj protezy: proteza przy amputacji w obrębie stopy
Limit ceny do: 780,00 zł
Można otrzymać bezpłatnie: raz na 3 lata
Rodzaj protezy: proteza przy amputacji w obrębie podudzia
Limit ceny do: 1 500,00 zł
Można otrzymać bezpłatnie: raz na 3 lata
Rodzaj protezy: proteza przy amputacji w obrębie uda
Limit ceny do: 2 800,00 zł
Można otrzymać bezpłatnie: raz na 3 lata
Rodzaj protezy: proteza przy amputacji w obrębie stawu biodrowego (wyłuszczenie w stawie biodrowym)
Limit ceny do: 3 000,00 zł
Można otrzymać bezpłatnie: raz na 3 lata
Rodzaj protezy: proteza robocza mechaniczna przedramienia
Limit ceny do: 1 800,00 zł
Można otrzymać bezpłatnie: raz na 3 lata
Rodzaj protezy: proteza robocza mechaniczna ramienia
Limit ceny do: 2 600,00 zł
Można otrzymać bezpłatnie: raz na 3 lata
Rodzaj protezy: proteza robocza mechaniczna przy pełnej amputacji kończyny górnej
Limit ceny do: 2 800,00 zł
Można otrzymać bezpłatnie: raz na 3 lata
Otto Bock
Niemiecka firma Otto Bock, znana jest w naszym kraju z bogatej oferty elementów do wykonania protez przystosowanych do różnego rodzaju amputacji i potrzeb pacjentów - stawów łokciowych, kolan wspomagających prostowanie nogi, umożliwiających naprzemienne schodzenie po schodach i bieganie, a także stóp, ułatwiających dostosowanie nogi do podłoża.
Firma ma w swojej ofercie także akcesoria: specjalne skarpety do zakładania protez, pasy do protez, idealnie dopasowane do ciała i wygodniejsze od tradycyjnych skórzanych oraz  kosmetyki zapobiegające otarciom i wspomagające gojenie się skóry. Elementy te w wielkim stopniu ułatwiają chodzenie w protezie, ale są niezwykle drogie. Koszt wykonania podstawowej protezy z części Otto Bocka waha się od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Firma prowadzi również własny warsztat ortopedyczny, zaopatrując pacjentów w zaawansowane technologicznie protezy.
Otto Bock Polska Sp. z o. o.
ul. Koralowa 3.
60-029 Poznań, tel. 61 65 38 250 
www.ottobock.pl
www.ottobock.com
SOL - Skandynawskie Laboratorium Ortopedyczne
jest firmą od niedwana działająca na polskim rynku prowadzącą serwis ortotyczny i protetyczny w Lund University Hospital oraz Helsingborg General Hospital w Szwecji, a także w Łodzi i Tarnowskich Górach.
Więcej informacji i dane kontaktowe można znaleźć na stronie:
www.solpolska.com.pl
Ossur
Wiele interesujących rozwiązań protetycznych proponuje także firma Ossur. W jej ofercie dostępny jest m.in. produkt Flex Skin, który jest kosmetycznym uzupełnieniem protezy kończyny dolnej. Dzięki niemu możliwe jest nadanie protezie kształtu i koloru bardzo zbliżonego do naturalnej kończyny. Flex Skin wykonany jest z silikonu i oprócz odpowiedniego rozmiaru możliwy jest wybór koloru który jak najwierniej oddaje kolor skóry użytkownika. Produkt dostępny jest zarówno do protez ze stopami z oddzielnym jak i zespolonym paluchem.
kostmetyczne uzupełnienie protezy Flex Skin
kostmetyczne uzupełnienie protezy Flex Skin
 
Więcej produktów firmy można znaleźć na stronie (wersja angielska):
http://www.ossur.com/template110.asp?pageid=5
Strona polskiego dystrybutora firmy Ossur
www.ortocentrum.com.pl
Dofinansowanie
Można także starać się raz na trzy lata o dofinansowanie z PCPR. Przysługuje wtedy do 150 proc. kwoty przyznanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Wszelkie informacje i wnioski o dofinansowanie można uzyskać w rejonowym PCPR. Warto też dowiedzieć się w swoim PCPR, czy jest możliwość otrzymania dofinansowania częściej niż raz na trzy lata - jeśli np. lekarz oceni, że trzeba zmienić jakiś element w protezie i wystawi stosowny wniosek.
O dofinansowanie warto się starać z dużym wyprzedzeniem, gdyż w niektórych PCPR-ach na decyzje trzeba czekać kilka miesięcy (środki rozdysponowywane są raz w roku).
Aby uzyskać dofinansowanie wymagane są następujące dokumenty:
  • kserokopia orzeczenia o niepełnosprawności,
  • oświadczenie o wysokości,
  • kserokopia wniosku na protezę,
  • faktura VAT na wykonanie protezy.
Zmiany w domu
Jeśli po amputacji konieczne jest poruszanie się na wózku, wskazane jest poszerzenie futryn, aby można swobodnie przejechać do łazienki i innych pomieszczeń. Konieczne jest zainstalowanie specjalnych uchwytów przy wannie lub pod prysznicem, które umożliwia bezpieczną kąpiel. Można tez ustawić krzesełko, by swobodnie siadać podczas kąpieli.
Przystosowanie samochodu
Osoby po amputacjach są w stanie prowadzić samochód. Prawie każde auto można dostosować do rodzaju amputacji, montując w nim odpowiednie urządzenia obsługiwane ręcznie, np. przenoszące obsługę pedałów na dzwignię przy kierownicy.
Fotografie za zgodą Otto Bock
"Integracja", nr 1/2003, str. 58-60.

 

Data opublikowania dokumentu: 2003-04-03, 12.37

Skomentuj na forum Wydrukuj

 

Przeczytaj także:

- Pistorius nie ma zaburzeń psychicznych (2014-06-30, 11.38)
 
- Przyjdź na piłkarski mecz Polska - Francja (2013-04-10, 16.19)
 
- Zobacz ampfutbol na Stadionie Narodowym (2013-03-15, 21.25)
 
- W radiowej Trójce o niezwykłych wyprawach na wózku (2013-01-24, 12.34)
 
- Informacje i pomoc dla osób po amputacjach (2012-03-27, 11.15)
 

Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) oraz zdjęć i elementów graficznych publikowanych w portalu www.niepelnosprawni.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!

Copyright by Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji