Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

Niebezpieczne odleżyny

03.07.2015
Autor: Kamila Niska, kierownik Grupy Produktów Urologicznych i Opatrunkowych w Coloplast
Źródło: Integracja 3/2015
kobieta trzyma starszą kobietę za dłoń

Odleżyny to jeden z głównych powodów cierpienia osób, które są trwale lub czasowo unieruchomione. Mogą im przysporzyć bólu, doprowadzić do zakażenia organizmu, a w najtrudniejszych przypadkach nawet spowodować śmierć chorego. Ich leczenie jest trudne i bardzo czasochłonne. Kluczowa jest odpowiednia profilaktyka.

Z medycznego punktu widzenia odleżyna to uszkodzenie skóry spowodowane długotrwałym uciskiem, czego skutkiem jest niedokrwienie i zmiany patologiczne tkanek. Z punktu widzenia chorego odleżyna oznacza ból, cierpienie i długotrwałe leczenie. Choć w przypadku osób leżących nie jesteśmy w stanie w pełni uchronić się przed ryzykiem odleżyn, to warto zrobić wszystko, aby zamiast leczyć im zapobiegać.

Jak powstaje odleżyna?

Odleżyny występują głównie u osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się. Powstają na skutek długotrwałego leżenia (u osób starszych, słabych, w złej kondycji), siedzenia (np. u osób poruszających się na wózkach) lub innego długotrwałego ucisku na część ciała (np. przy niewłaściwie założonym gipsie). U osób leżących mogą się pojawić w okolicach kręgosłupa, na łopatkach, w okolicach kości krzyżowej i guzicznej, na łokciach, piętach, kolanach, kostkach, ale narażone na nie jest prawie każde miejsce.

Do bezpośrednich przyczyn powstawania odleżyn należą:

  1. ucisk – mówimy o nim, kiedy na tkankę działa długotrwała i niezmieniająca się siła zewnętrzna. Regularnie powtarzające się okresy ucisku mogą powodować zmiany zapalne w tkankach i skutkować ich martwicą.
  2. tarcie – powstaje na skutek przesuwania ciała, np. po powierzchni łóżka. Choć możemy sobie tego nie uświadamiać, wielokrotne, niewłaściwe przesuwanie chorego może spowodować podrażnienia jego skóry i znajdującej się pod nią tkanki.
  3. siły poprzecznie tnące – czyli przesuwanie się tkanek względem siebie, np. gdy podczas próby poruszenia się chorego, powierzchnia jego skóry pozostaje nieruchoma. Może wtedy dochodzić do zniekształcenia tkanki pomiędzy skórą a kośćmi.

Istnieje także szereg pośrednich przyczyn powstawania odleżyn, które zależą od indywidualnych uwarunkowań związanych z kondycją i otoczeniem chorego, niemniej jednak mogą mieć istotne znaczenie. Do najważniejszych pośrednich czynników ryzyka należą:

  1. kondycja chorego – ogólny stan zdrowia ma duży wpływ zarówno na proces powstawania, jak i szybkość ich gojenia. Na odleżyny bardziej narażone są osoby starsze  i w złej kondycji fizycznej, szczególnie te osoby, u których występują zaburzenia funkcjonowania układów oddechowego, krążenia i nerwowego, zły stan skóry, infekcje bakteryjne. Na kondycję chorego może też wpływać rodzaj prowadzonej farmakoterapii
  2. zaburzenie przyswajania składników odżywczych – złe odżywianie może znacznie podnosić ryzyko powstawania odleżyn. Właściwa dieta, wzbogacona o pełnowartościowe białko, witaminy i sole mineralne, może być kluczowa w profilaktyce i leczeniu odleżyn.
  3. niedostosowane do potrzeb chorego środowisko – np. niewłaściwa temperatura (zbyt zimno lub gorąco), wilgoć (np. przy zbyt rzadkiej zmianie pieluchomajtek), niedostosowana pościel (np. bardzo wykrochmalona, pofałdowana albo przemoczona) a także niewłaściwe, źle wyregulowane materace i poduszki, mogą przyczyniać się do szybszego rozwoju wszelkich podrażnień.

Jak zapobiegać?

Pierwszym alarmującym sygnałem powinno być każde długotrwałe zaczerwienienie skóry widoczne w miejscu, w którym potencjalnie może występować ucisk. Dbałość o minimalizację sił ucisku i tarcia powinna być jednym z pierwszych działań profilaktycznych. Odleżynom można zapobiegać przez:

  • stosowanie łóżek i materacy przeciwodleżynowych,
  • wykorzystanie przeciwodleżynowych poduszek i wałków,
  • lokalne odciążanie zaczerwienionych miejsc,
  • właściwe przygotowanie łóżka, aby uniknąć na nim wszelkich zagnieceń i wystających powierzchni (np. guzików poduszki, szwów i zrolowanych części pidżamy)
  • częstą (co ok. 2 godz.) zmianę pozycji leżenia lub siedzenia – należy zwrócić szczególną uwagę na sposób dokonywania zmiany pozycji: nie można ciągnąć ani szarpać chorego, bo to może spowodować mikrouszkodzenia skóry. 

Nie można zapominać o właściwej higienie. Jest szczególnie istotna u osób korzystających z pieluchomajtek, ponieważ ich skóra jest narażona na ciągły kontakt z wilgocią, podwyższoną temperaturą i bakteriami, przez co może się łatwo odparzać. Należy pamiętać nie tylko o starannej toalecie, ale i dokładnym osuszeniu (bez intensywnego tarcia ręcznikiem) oraz zabezpieczeniu skóry kremem. Podczas toalety powinno się unikać zbyt gorącej i zbyt zimnej wody i stosować delikatne środki myjące (zbyt silne kosmetyki mogą powodować podrażnienia). Należy unikać stosowania spirytusu, ponieważ może uszkadzać naskórek.

Niezależnie od profilaktyki każdego dnia należy bardzo uważnie oglądać całe ciało chorego. W przypadku nawet najmniejszych podrażnień można zastosować nowoczesne opatrunki pozwalające odciążyć zagrożone miejsce, aby skóra i narażona tkanka miała możliwość skuteczniejszej regeneracji.

Jak leczyć?

Leczenie odleżyn jest procesem trudnym i czasochłonnym. W każdym przypadku warto skonsultować się z lekarzem lub pielęgniarką. O tym, w jaki sposób leczyć daną ranę, decyduje przede wszystkim stan ogólny pacjenta i rodzaj odleżyny: jej rozległość, głębokość, stopień rozwoju. Jeśli rany nie są zakażone, może wystarczyć leczenie w domu. Jeśli dochodzi do martwicy, obfitego wysięku, zakażenia, niezbędna może okazać się interwencja chirurgiczna, a w niektórych przypadkach leczenie szpitalne.

Niezależnie od rodzaju podejmowanego leczenia należy pamiętać, że  tradycyjne sposoby radzenia sobie nawet z najmniejszymi odleżynami, np. z użyciem klasycznych opatrunków gazowych, mogą być nie tylko mało efektywne, ale nawet spowodować pogarszanie się stanu chorego. Gaza ma małe właściwości wchłaniające, może powodować dodatkowy ucisk, przyklejać się do rany i ją drażnić przy zmianie opatrunku.

Dzisiejsza medycyna wspomaga się innowacyjnymi, nowoczesnymi opatrunkami, które aktywnie wspierają naturalny proces gojenia rany, zapewniając jej leczenie w środowisku wilgotnym. Nowoczesne opatrunki są nieprzepuszczalne dla bakterii i płynów pochodzących z zewnątrz, przez co zapobiegają zakażeniu rany. Zapewniają tzw. oddychalność i umożliwiają wymianę gazową, zatrzymując jednocześnie rozprzestrzenianie się nieprzyjemnych zapachów, które mogą pochodzić z zakażonych odleżyn. W przypadku trudnych, głębokich ran można zastosować opatrunki wypełniające. Będą pomocne, aby zapobiec tworzeniu się potencjalnych przetok. W przypadku ran zakażonych warto zwrócić uwagę na opatrunki z kompleksem srebra, które wspomagają zwalczanie szkodliwych bakterii.

Choć większość specjalistycznych opatrunków nabywa się zgodnie ze wskazaniami lekarza, to nowoczesne opatrunki profilaktyczne można nabyć w większości aptek także bez recepty. Należą do nich opatrunki takie jak Comfeel Plus PRD, których główną zaletą jest odciążenie zagrożonego miejsca, a także zapobieganie działaniu niekorzystnych sił tarcia pomiędzy podłożem, a ciałem pacjenta. Wykorzystana w opatrunkach warstwa hydrokoloidowa zapewnia jednocześnie optymalne, wilgotne środowisko gojenia się rany, nawet na etapie zaczerwienienia.

Szybka reakcja na każdą zmianę na skórze jest bardzo ważna. Małe zaczerwienienie z czasem może okazać się dużym problemem. Dlatego pamiętajmy, aby odpowiednio zapobiegać nawet najmniejszym podrażnieniom  


Jeśli zainteresował Cię temat opatrunków specjalistycznych, skorzystaj z bezpłatnej infolinii Telefonicznego Centrum Pacjenta Coloplast: 800 269 579. Możesz także napisać e-mail na adres: centrum.pacjenta@coloplast.com


Materiał przygototwany przez firmę Coloplast

logo Coloplastu

 

Komentarz

  • Niebezpieczne odleżyny
    QAZ
    07.07.2015, 13:38
    Szkoda że nikt nie pokusił się napisania jaki koszt pokrywa rodzina na leczenie odleżyn .Jeden opatrunek z srebrem to 50 zł .Napiszcie jak trudno jest osiągalne łóżko ortopedyczne ,ile czasu trzeba czekać na refundację materaca przeciwodleżynowego .Toć to polska rzeczywistość ,oszczędzać trzeba na wszystkim .Myślenie nie boli tylko cierpienie jest wpisane w życiorys biednych .

Dodaj odpowiedź na komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin
Prawy panel

Wspierają nas