Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

Orzecznictwo w KRUS a inne orzeczenia

11.09.2015
Autor: oprac. Anita Siemaszko, fot. freeimages.com
Stetoskop

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) jest instytucją powołaną do kompleksowej obsługi odrębnego ubezpieczenia społecznego rolników.

Na początek trochę historii: niegdyś obowiązywał jednolity system orzekania o niepełnosprawności. Nie było podziału na orzeczenia rentowe i pozarentowe i kryteria zawodowe. Osoby z niepełnosprawnością (w tym także rolnicy) były zaliczane do I, II, III grupy inwalidzkiej. Pojęcie renty inwalidzkiej dla rolnika pojawiło się dopiero w Ustawie z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166). Do tego czasu właściciele indywidualnych gospodarstw rolnych nie mieli prawa do świadczeń z tytułu niepełnosprawności.

System orzecznictwa przeszedł duże zmiany i obecnie obowiązują cztery rodzaje orzecznictwa, regulowane odrębnymi ustawami i prowadzone przez różne instytucje:

  • do celów rentowych w ZUS – orzecznictwo rentowe, w I instancji prowadzone przez lekarzy orzeczników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), oraz w II instancji – przez Komisje Lekarskie ZUS. W tym systemie za niezdolną do pracy uważa się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła – w znacznym stopniu – zdolność do pracy zgodnej z posiadanym przez nią poziomem kwalifikacji. W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji;
  • do celów rentowych w KRUS – orzecznictwo rentowe prowadzone przez lekarzy rzeczoznawców (w I instancji) i Komisje Lekarskie Kasy (w II instancji), związane z ustalaniem prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Prawo do tego świadczenia uzyska w Kasie rolnik (domownik), który:
    • jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym,
    • powyższa niezdolność powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w okresach wymienionych poniżej, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,
    • podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres wynoszący co najmniej:
      • rok, jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku do 20 lat,
      • 2 lata, jeśli niezdolność ta powstała w wieku powyżej 20 lat do 22 lat,
      • 3 lata, jeśli niezdolność ta powstała w wieku powyżej 22 lat do 25 lat,
      • 4 lata, jeśli niezdolność ta powstała w wieku powyżej 25 lat do 30 lat,
      • 5 lat, jeśli niezdolność ta powstała w wieku powyżej 30 lat; wymagane 5 lat powinno przypadać w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy;
  • do celów o niezdolności do służby wojskowej, prowadzone przez komisje lekarskie podległe MON lub ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych;
  • do celów pozarentowych – orzecznictwo pozarentowe prowadzone przez Zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności.

Jak wynika z powyższego, oddzielono orzecznictwo rentowe od pozarentowego.

Orzecznictwo rentowe w ubezpieczeniu społecznym rolników

Orzeczenie lekarza rzeczoznawcy lub Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) o trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, stanowiące przesłankę do ustalenia prawa do świadczenia rentowego, nie jest warunkiem wystarczającym do uznania danej osoby za niepełnosprawną. Uznanie osoby za niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym nie jest równoznaczne z generalną oceną zdolności do podjęcia przez tę osobę innej pracy zarobkowej, np. po przekwalifikowaniu.

W tym celu do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, po jej nowelizacji z 2 maja 2004 r., wprowadzono w KRUS nowe świadczenie – rentę rolniczą szkoleniową (Dz.U. z 2015 r., poz. 704 t.j., art. 21b). Przekwalifikowanie zawodowe rolnika-rencisty jest w gestii powiatowego urzędu pracy, a w okresie pobierania renty szkoleniowej koszty te finansuje PFRON.

Orzecznictwo pozarentowe

Nowy system orzecznictwa do celów pozarentowych prowadzony jest przez powiatowe lub miejskie Zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności. Orzeczenia tych organów dają możliwość ubiegania się o świadczenia przysługujące osobom z niepełnosprawnością w związku z rentą, np. zasiłku pielęgnacyjnego albo ulgowych przejazdów środkami komunikacji publicznej. Przyczyny niepełnosprawności ustalają zespoły ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności. Wydane przez nie orzeczenia pozwalają na korzystanie z ulg i uprawnień, do których prawa nabywa się właśnie ze względu na charakter i rodzaj niepełnosprawności.

W tym systemie przewiduje się trzy stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany, lekki). Zdecydowano, że osoby, które przed 1 września 1997 r. zaliczono do jednej z grup inwalidzkich, pozostały niepełnosprawne oraz zachowały nabyte uprawnienia, jeśli orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup nie utraciło mocy lub nie zostało zmienione. I tak oto, orzeczenie o zaliczeniu do:

  1. I grupy inwalidzkiej traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  2. II grupy inwalidzkiej traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
  3. III grupy inwalidzkiej traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm., art. 62 ust. 3).

Jeżeli więc rolnicy zostali niegdyś zaliczeni do którejś z grup inwalidzkich i ich orzeczenie nie utraciło ważności, zachowują swój status osób z niepełnosprawnością.

Reasumując: orzeczenie o stałej lub długoterminowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, które rolnicy otrzymali przed 1 stycznia 1998 r., jest traktowane na równi z:

  • orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osobie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny;

a w pozostałych przypadkach na równi z:

  • orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Skrócony tryb orzekania

Osoby posiadające ważne orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidzkiej, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane przed 1 stycznia 1998 r., lub orzeczenia o niezdolności do pracy, chcące uzyskać orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień, czy w celu uzyskania legitymacji osoby z niepełnosprawnością lub np. karty parkingowej przysługującej osobom z niepełnosprawnością z tytułu określonych przyczyn niepełnosprawności, winny złożyć stosowny wniosek do Powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Zespół ma wtedy prawo żądać od właściwych organów rentowych udostępnienia kopii orzeczeń.

Od orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień wydanego w trybie uproszczonym nie przysługuje odwołanie do Wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, można jedynie zaskarżyć samą procedurę jego wydania do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odpowiadające sobie orzeczenia

Dawny system orzecznictwa Obowiązujące systemy orzecznictwa
Orzeczenia Komisji Lekarskich ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia Orzeczenia lekarzy orzeczników Orzeczenia Powiatowych Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności Orzecznictwo rentowe dla rolników - przed wyodrębnieniem od 01.01.1997 r. systemu orzecznictwa KRUS
I grupa inwalidzka Całkowita niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji Znaczny stopień niepełnosprawności Stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, połączona z prawem do zasiłku pielęgnacyjnego
II grupa inwalidzka Całkowita niezdolność do pracy Umiarkowany stopień niepełnosprawności Bez odpowiednika II grupy inwalidzkiej
III grupa inwalidzka Częściowa niezdolność do pracy, celowość przekwalifikowania Lekki stopień niepełnosprawności Po nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dn. 2.05.2004 r. - trwała lub okresowa całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, bez prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

Informacje na podst. portalu niepelnosprawni.pl i materiałów KRUS

UWAGA! Orzeczenia z ww. tabeli nie są równoważne i tak np. na podstawie orzeczenia Powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności rolnik nie otrzyma renty rolniczej. Ale ważne orzeczenie rolnika o I grupie inwalidzkiej jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenia lekarza rzeczoznawcy lub komisji lekarskiej KRUS, wydane po 1 stycznia 1998 r., nie podlegają przełożeniu na stopnie niepełnosprawności!

W takiej sytuacji, aby korzystać z możliwości, które daje system orzecznictwa pozarentowego, należy się w nim orzec! Osoby orzeczone w systemie orzeczniczym KRUS mające ważne orzeczenia o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, mogą złożyć wniosek do Powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W takim przypadku Zespół ds. orzekania wydaje orzeczenie, w którym stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń (Zespół ds. orzekania o niepełnosprawności ma prawo żądać od KRUS udostępnienia kopii orzeczeń o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym). Od orzeczenia wydanego w takim trybie nie przysługuje odwołanie. Takie orzeczenie będzie przydatne dla celów pozarentowych, do korzystania z ulg i uprawnień.


Materiał przygotowany we współpracy z KRUS

Logo KRUS

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • Pytanie
    Anna
    08.10.2016, 12:51
    Witam w lutym 2015 roku miałam operacje dyskopatii,byłam na zasiłku chorobowym do lipca ,później stanęłam na komisje i lekarz rzeczoznawca wydał opinie ze nie widzi powodu do dalszego wypłacania zasiłku i oznajmił ze konieczna będzie rehabilitacja i po niej ma być dobrze.Za rok otrzymałam skierowanie do sanatorium na turnus 3 tygodniowy po którym wróciłam w gorszym stanie niz pojechałam i do dzisiaj mam bóle kręgosłupa i trudności z wyprostowaniem się,oprócz tego nie mam czucia w prawej górnej części stopy .Juz 1,5 roku po operacji i poprawy nie widać co w takim przypadku robić dalej.........
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Sonda

Jak w tym roku spędzisz wakacje?

Biuletyn

Wspierają nas