Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

SM a pęcherz neurogenny

24.10.2016
Autor: Magdalena Gajda, fot. sxc.hu
manekin

Osoby ze stwardnieniem rozsianym (SM) to druga po pacjentach z urazami rdzenia kręgowego, duża grupa chorych z problemem pęcherza neurogennego. A zaburzenia w działaniu pęcherza i zwieraczy to jeden z pierwszych objawów SM u co piątego chorego.   

Gdy organizm niszczy sam siebie 

Choroba autoimmunologiczna, inaczej – choroba z autoagresji,  to taka, w której układ odpornościowy (immunologiczny) wytwarza przeciwciała niszczące tkankę własnego organizmu. Choroby autoimmunologiczne przybierają różne postacie i zakres. Czasem obejmują cały organizm, a czasem tylko jeden narząd lub element anatomiczny.

W przypadku stwardnienia rozsianego, układ odpornościowy postrzega jako wroga mielinę. Taką nazwę nosi osłonka nerwów w centralnym układzie nerwowym, czyli w mózgu i rdzeniu kręgowym. Gdy dochodzi do uszkodzenia mieliny, informacje które mózg wysyła do innych narządów i układów są zniekształcone, a proces ich przesyłania spowolniony, lub zahamowany. W rezultacie przestają więc one prawidłowo działać. Nazwa choroby: stwardnienie rozsiane (po łacinie: sclerosis multiple – SM) odnosi się do wielu stref układu nerwowego, w których może dojść do uszkodzenia mieliny. 

Przyczyna SM nie jest dokładnie znana. Mówi się o pewnym wrodzonym defekcie układu odpornościowego występującym u niektórych osób, lub o pewnej kombinacji genów, które sprawiają, że niektórzy z nas są bardziej narażeni na stwardnienie rozsiane niż inni. Czynnikiem wywołującym destrukcyjny atak układu odpornościowego na mielinę może być także infekcja wirusowa. U niektórych osób z SM wykrywano wirusy m.in. świnki, odry, różyczki, opryszczki i ospy. 

Objawy ze sobą niepowiązane

Polska to jeden z krajów w Europie, w którym odnotowuje się najwięcej przypadków zachorowań na SM. W przeważającej części choroba ta dotyczy osób młodych (między 20 a 40 rokiem życia), ale osób starszych i dzieci.

Objawy SM nie dość, że mogą się pojawić w każdej chwili, trwać albo kilka dni, albo i kilka miesięcy, to jeszcze pacjent ma trudności z określeniem, który z nich był pierwszy, a który ostatni. Dodatkowo, objawy te są tak powszechne dla wielu innych schorzeń i problemów zdrowotnych, że najczęściej w ogóle nie kojarzy się ich ze stwardnieniem rozsianym. Np. zawroty głowy, trudności z koncentracją i zapamiętywaniem, zmęczenie fizyczne i intelektualne, utrata sił i zręczności, uczucia zdrętwienia, ścierpnięcia lub mrowienia w kończynach, kłopoty z widzeniem – np. zamazanie lub duplikacja obrazu, a nawet czasowa utrata wzroku, trudności w chodzeniu – utrzymaniu równowagi i skoordynowaniu ruchów, napięcia lub sztywność mięśni, niewyraźne wysławianie się, problemy natury seksualnej oraz te ze strony układu moczowego – np. nietrzymanie moczu i zaparcia.

Diagnostyka SM jest zatem długa i żmudna. Metod i narzędzi wykorzystuje się w tym procesie wiele – np. klasyczne badanie neurologiczne służące określeniu zmian w ruchach i odruchach, rezonans magnetyczny, punkcję lędźwiową (aby wykluczyć choroby zapalne układu nerwowego) oraz tzw. potencjały wywołane – badanie reakcji układu nerwowego na bodźce przekazywane przez komputer do narządów wzroku, słuchu lub dotyku.

Aby postawić tzw. pewną klinicznie diagnozę SM, powyższe testy muszą wykazać, że rzuty choroby, w dwóch lub więcej przypadków dotyczyły dwóch lub więcej miejsc centralnego układu nerwowego.

Gdy pęcherz „nie woła”…  

Przypomnijmy, że pęcherz moczowy zbudowany jest z mięśni gładkich, które kurcząc się powodują zmniejszenie jego objętości. Skurcz tzw. mięśnia wypieracza powoduje jednoczesne otwarcie mięśnia zwieracza wewnętrznego, który znajduje się przy ujściu pęcherza. W efekcie cewka moczowa otwiera się i uwalnia mocz.

Ta sekwencja reakcji wypieracz-zwieracz, w wyniku której oddawany jest mocz tylko z pozoru jest prosta. Aby w ogóle do niej doszło konieczne prawidłowe działanie i współdziałanie mięśni brzucha i przepony, receptorów w ścianie pęcherza moczowego, nerwów w miednicy, ośrodka znajdującego się w końcowej części rdzenia kręgowego, ośrodków w pniu mózgu i korze mózgowej. Bo prawidłowe funkcjonowanie pęcherza moczowego, a także odbytnicy i narządów płciowych nadzorowane jest nie tylko przez układ autonomiczny, ale także przez nerwy obwodowe, rdzeń kręgowy i mózg.

Pęcherz neurogenny, czyli zaburzenia w działaniu pęcherza moczowego i jego zwieraczy to jeden z pierwszych objawów stwardnienia rozsianego. Co zatem się dzieje, gdy demielizacji, czyli uszkodzeniu ulega osłonka mielinowa nerwów odpowiedzialnych za przesyłanie sygnałów o potrzebie oddania moczu lub braku takiej potrzeby?

Pierwsze zaburzenie dotyczy gromadzenia moczu. Jeśli mięsień wypieracza jest nadaktywny, to już przy znikomej ilości moczu w pęcherzu dochodzi do skurczu jego ścian. Do mózgu wysyłany jest wtedy sygnał: organizm chce uwolnić mocz. Ale uszkodzone nerwy w rdzeniu kręgowym nie są w stanie prawidłowo przetworzyć i przesłać dalej tego sygnału do mózgu. Drugie zaburzenie dotyczy opróżniania pęcherza. Pomimo tego, że jest on wypełniony moczem, do mózgu nie są wysyłane prawidłowe sygnały o potrzebie oddania moczu lub rozluźnienia cewki moczowej. Pęcherz jest więc dalej napełniany, a jego ściany rozciągają się, aby pomieścić coraz większą ilość płynu i stają się coraz bardziej wiotkie. Trzecie zaburzenie dotyczy jednocześnie magazynowania moczu i opróżniania pęcherza moczowego. Nazywane jest dyssynergią zwieraczowo-wypieraczową. Chodzi w nim o to, że oba mięśnie nie kurczą się synchronicznie, w tym samym czasie.

Dokładna diagnoza = odpowiednie leczenie

Objawy różnych dysfunkcji pęcherza u osób ze stwardnieniem rozsianym są podobne – tzw. parcia naglące, czyli gwałtowna potrzeba oddania moczu, częste oddawanie moczu (także w nocy - tzw. nokturia), nietrzymanie moczu, lub jego popuszczanie oraz opóźnione oddawanie moczu. Aby wybrać odpowiednią metodę leczenia konieczna jest więc dokładna diagnostyka zawierająca oprócz dokładnego opisu objawów przez pacjenta także badanie moczu (ogólne i posiew), USG, urografia, badanie urodynamiczne.

Podobnie jak u osób po urazach rdzenia kręgowego, tak i u pacjentów chorych na SM z problemem pęcherza neurogennego stosuje się różne metody leczenia tego schorzenia – dobierane indywidualnie leki, cewnikowanie przerywane, w ostateczności - założenie stałego cewnika, nadłonową cystostomię oraz toksynę botulinową (potocznie – botoks). Wybór terapii zależy od rodzaju dysfunkcji.

Szczegółowe informacje na temat metod leczenia pęcherza neurogennego znajdziecie w sekcji: Fakty i Mity  

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • Pampersy
    Irena
    27.12.2016, 21:43
    Nfz dofinansowuje 60 sztuk pampersów miesięcznie! Jeśli miesiąc ma 31 dni to mamy mniej niż 2 sztuki na dobę . Zwykle nietrzymaniu moczu towarzyszy nietrzymanie kału to też mięśnie gładkie ! Niecałe 2 pampersy zasr. . . na dobę! Wizyta u lekarza rodzinnego żeby wypisał zlecenie Wizyta w nfz żeby zatwierdził Wizyta w sklepie żeby kupić! I tak co miesiąc lub co kwartał jak kogoś stać A za co dojechać wszędzie (ja po 25 latach pracy mam 1177 zł renty )Czy wiecie że można oszczędzać pampersy? !Czy wiecie jak? 'W 21 wieku! Podkłada się na nie duże podpaski! Strzepuje g. . . Jak twarde i kładzie na to papier toaletowy! 21 wiek! UE! Europa środkowa! Polska! A jak za dużo moczu w podpasce? To trzeba wyrzucić! Tak wygląda rencistowskie gospodarowanie niecałymi dwoma pampersami na dobę! Czy ktoś pomyślał jakimi dziadami czujemy się a w tym upodleniu stajemy wcześniej czy później ! Decydenci powinni spróbować przez tylko miesiąc.
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Sonda

Jak oceniasz wynik wyborów?

Biuletyn

Wspierają nas