Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

MEN przypomina rodzicom uczniów ze specjalnymi potrzebami o ich prawach w szkole

24.07.2018
Autor: oprac. mr, fot. Peter Galbraith/Freeimages.com
Źródło: Ministerstwo Edukacji Narodowej
Kolorowe literki A, B, C leżące na innych literkach

„Wszystkie dzieci, również te ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, mają możliwość realizowania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki w szkole. Uczniowie z niepełnosprawnościami mają mieć zapewnione zajęcia organizowane z klasą, indywidualnie lub w małej grupie” – napisała w liście do dyrektorów poradni psychologiczno-pedagogicznych Anna Zalewska, minister edukacji.

Początek roku szkolnego już za trochę ponad miesiąc, dlatego wielu rodziców występuje o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla ich dzieci. Jak czytamy w piśmie otrzymanym od resortu oświaty, nie wszyscy rodzice zostali poinformowani o wprowadzonych rozwiązaniach, co może powodować niepotrzebny niepokój. Przedstawiciele MEN są zdania, że rodzice uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi muszą uzyskać kompletną i rzetelną informację dotyczącą organizacji kształcenia ich dziecka.

Ponadto minister Zalewska zwraca uwagę na to, że nie można utożsamiać indywidualnego nauczania z kształceniem specjalnym uczniów z niepełnosprawnościami, a uczniowie z niepełnosprawnościami powinni uczyć się w szkole ze swoimi rówieśnikami. Przepisy w tym zakresie zostały doprecyzowane i obowiązują od 1 września 2017 r. Do ministerialnego pisma dołączony jest plakat zawierający podstawowe informacje na temat edukacji włączającej i praw ucznia z niepełnosprawnością oraz zestaw pytań i odpowiedzi dotyczących zagadnień dotyczących kształcenia dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Poniżej załączamy je w całości.

Plakat pt. Rodzicu, pamiętaj! Opis alternatywny znajduje się na końcu artykułu
Plakat przygotowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Jego opis alternatywny znajduje się na końcu artykułu.

Pytanie 1. Orzeczenie i co dalej?

Kto decyduje, jaką formę kształcenia ma mieć uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi?

Uczeń, na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, ma otrzymać wsparcie w szkole. To gwarantuje mu prawo oświatowe.

Rodzice ucznia powinni zgłosić się z orzeczeniem do szkoły. Dyrektor szkoły wraz z nauczycielami ma obowiązek dostosować sposób organizacji zajęć szkolnych do wskazań zawartych w tym dokumencie oraz potrzeb ucznia, które zostaną rozpoznane podczas wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia, która musi zostać dokonana po dostarczeniu do szkoły orzeczenia. Rodzice mogą wziąć udział w tej ocenie i powinni zostać poinformowani przez dyrektora szkoły o takiej możliwości.

Szkoła ma obowiązek opracować dla ucznia indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny. W tym programie ma być określone, jakimi zajęciami uczeń będzie objęty i w jakiej formie będą one realizowane. Może się zdarzyć, że część zajęć będzie miał z rówieśnikami w klasie lub mniejszej grupie, a część zajęć będzie prowadzona w formie indywidualnej w ramach kształcenia specjalnego. Wszystko zależy od indywidualnych potrzeb ucznia.

Co istotne, dyrektor szkoły ma obowiązek poinformować rodziców i opiekunów dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi o spotkaniach zespołu nauczycieli i specjalistów opracowujących indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny. To rodzic najlepiej zna swoje dziecko i musi mieć wpływ na ustalenie organizacji kształcenia.

Pytanie 2. Czy szkoła może odmówić?

Czy uczniowi z niepełnosprawnościami można odmówić nauki w szkole?

Nie można odmówić. Uczeń z niepełnosprawnościami ma takie same prawo do edukacji w szkole, jak uczeń pełnosprawny. Prawo ucznia jest jednocześnie zobowiązaniem dla szkoły. Uczeń z niepełnosprawnościami ma mieć w ramach swoich możliwości zajęcia w szkole. Tylko stan zdrowia ucznia może powodować, że zajęcia muszą być organizowane w domu.

Szkoła musi nie tylko dostosować formę zajęć do zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i wskazać ją w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, ale wykorzystać wszystkie możliwości wsparcia ucznia i nauczycieli prowadzących z zajęcia z uczniem, jakie wynikają z przepisów prawa, by umożliwić uczniowi z niepełnosprawnością bezpieczny pobyt w szkole, opiekę i dostosowanie metod pracy do jego potrzeb i możliwości (np. zapewnić pomoc dodatkowego nauczyciela lub personelu pomocniczego, zapewnić odpowiedni sprzęt specjalistyczny, dostosowane podręczniki i materiały edukacyjne, dostosowane metody pracy).

Celem wszystkich działań powinno być wspieranie funkcjonowania dziecka w grupie rówieśników. Przepisy prawa dają szereg możliwości dyrektorowi szkoły, jak i nauczycielom w tym zakresie, i powinni oni z nich korzystać. Są na ten cel również środki, które na kształcenie ucznia z niepełnosprawnością są przekazywane w zwiększonej wysokości.

Pytanie 3. Czy szkole można pomóc?

Czy szkoła może uzyskać pomoc w ustaleniu, jak wspierać ucznia z niepełnosprawnością?

Jeśli jest taka potrzeba, szkoła może zwrócić się po pomoc do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, placówki doskonalenia nauczycieli. Informację o przepisach prawa można pozyskać z poradników opracowanych przez ORE oraz zasięgnąć informacji w kuratorium oświaty. Pomocy w znalezieniu informacji dotyczących metod i form wsparcia ucznia z niepełnosprawnością mogą także udzielić biblioteki pedagogiczne.

Pytanie 4. Czym jest nauczanie indywidualne?

Czym jest indywidualne nauczanie w szkołach, zgodnie z obowiązującymi przepisami?

Indywidualne nauczanie jest formą kształcenia przeznaczoną tylko dla uczniów chorych, którym stan zdrowia czasowo uniemożliwia chodzenie do szkoły. Chodzi o uczniów, którzy są po wypadkach, z urazami, z ciężkimi chorobami, np. nowotworowymi. To do tych uczniów kierowane są przepisy, które gwarantują im możliwości realizacji obowiązku szkolnego w czasie, kiedy nie mogą uczęszczać do szkoły i dlatego realizują zajęcia edukacyjne w domu.

Uczeń wraca do szkoły, jeśli jego stan zdrowia poprawi się. Niepełnosprawność nie jest wskazaniem do kierowania ucznia na indywidualne nauczanie. Uczeń z uwagi na swoją niepełnosprawność ma mieć w miarę możliwości i swoich potrzeb odpowiednio zorganizowane zajęcia w szkole w ramach indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET).

Pytanie 5. Co z uczestniczeniem w życiu szkoły?

Czym się różni nauczanie indywidualne od indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego?

Indywidualne nauczanie jest przeznaczone dla dzieci chorych, które ze względu na chorobę nie mogą chodzić do szkoły i zajęcia odbywają się w domu. Nic nie stoi na przeszkodzie, by uczeń, który realizuje indywidualne nauczanie, uczestniczył w życiu szkoły. Mimo zajęć w domu, może brać udział w różnych zajęciach, np. uroczystościach szkolnych. Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny jest opracowywany dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Pytanie 6. Co z nadużywaniem indywidualnego nauczania?

Czy przepisy o indywidualnym nauczaniu, wprowadzone od września 2017 r., mogą być nadużywane wobec dzieci z niepełnosprawnościami?

Szkoły nie mogą sugerować rodzicom kierowania ucznia na indywidualne nauczanie tylko dlatego, że wsparcie, którego udzielają, nie jest wystarczająco skuteczne w oparciu o indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, np. nauczyciel nie potrafi odpowiednio dostosować metod i form pracy z uczniem. Ważne jest, żeby zrozumieć na czym polega problem z funkcjonowaniem ucznia, z czego wynika, po to, by podjąć odpowiednie działania wspierające.

Inne działania powinny być podjęte w sytuacji, gdy problemy z funkcjonowaniem ucznia wynikają z niewłaściwych metod pracy nauczyciela, inne, gdy czy trudności spowodowane są np. niewłaściwymi postawami wobec niepełnosprawności rówieśników, inne, jeśli wynikają ze specyfiki niepełnosprawności dziecka. Objęcie dziecka indywidualnymi zajęciami w sytuacji, gdy problem leży po stronie barier w środowisku, nie tylko nie doprowadza do usunięcia tej bariery, utrwalając niewłaściwe praktyki, ale naraża ucznia na społeczną izolację, a w konsekwencji trudności w rozwoju emocjonalno-społecznym.

Ministerstwo Edukacji Narodowej zapewniło takie rozwiązania prawne, które gwarantują uczniom z niepełnosprawnościami naukę w szkole dostosowaną do indywidualnych potrzeb dziecka, z których szkoły powinny korzystać, dostosowując działania do indywidualnych potrzeb dziecka.

Pytanie 7. Czy nauczyciel musi współpracować z rodziem?

Czy nauczyciel musi współpracować z rodzicem dziecka z niepełnosprawnością?

Obowiązkiem nauczycieli jest bliska współpraca z rodzicami dzieci z niepełnosprawnościami. Rodzice uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi muszą mieć bezpośredni dostęp do nauczyciela swojego dziecka oraz możliwość uzyskiwania na bieżąco informacji na temat postępów edukacyjnych i funkcjonowania dziecka w szkole.

Pytanie 8. Kto pomoże rodzicowi?

Co ma zrobić rodzic, jeśli uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego nie otrzymuje wsparcia w szkole? Gdzie i do kogo powinien zwrócić się o pomoc?

Jeśli w danej szkole pojawi się taka sytuacja, należy natychmiast zgłosić się do właściwego terytorialnie kuratora oświaty. Kurator oświaty w ramach nadzoru pedagogicznego ma obowiązek zainterweniować, aby dyrektor szkoły realizował nałożone na niego obowiązki.

Dodatkowo do dyspozycji rodziców i opiekunów uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi pozostaje również adres mailowy udostępniony przez Ministerstwo Edukacji Narodowej: edukacjawlaczajaca@men.gov.pl

Pytanie 9. Czym jest zindywidualizowana ścieżka kształcenia?

Kto może skorzystać ze zindywidualizowanej ścieżki kształcenia?

Może skorzystać z niej uczeń, który ma problemy z funkcjonowaniem w szkole również ze względu na stan zdrowia. Zindywidualizowana ścieżka kształcenia to forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizowana na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Uczeń może mieć zorganizowane zajęcia z klasą, bądź indywidualnie na terenie szkoły, w zależności od jego potrzeb. Nie jest to forma przewidziana dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, bowiem ich formy wsparcia – w tym również w postaci organizacji indywidulanych zajęcia na terenie szkoły – są zapewniane na podstawie indywidulanego programu edukacyjno-terapeutycznego.


Rodzicu, pamiętaj!

Jeśli Twoje dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

  • Szkoła ma obowiązek opracowania indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego.
  • Dyrektor szkoły musi poinformować Cię o spotkaniu zespołu nauczycieli i specjalistów opracowujących indywidualny program edukcyjno-terapeutyczny dla Twojego dziecka. Weź udział w spotkaniu zespołu. Rodzicu, to Ty najlepiej znasz swoje dziecko, ustalenie organizacji kształcenia musi być z Tobą uzgodnione.
  • Program edukacyjno-terapeutyczny powinien być dostosowany do możliwości i potrzeb Twojego dziecka.

Jeśli Twoje dziecko nie posiada orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, ale ma problemy z funkcjonowaniem w szkole (np. zdrowotne), może zostać objęte zindywidualizowaną ścieżką kształcenia na terenie szkoły (na podstawie opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej).

Indywidualne nauczanie

  • Jest przeznaczone tylko dla tych uczniów, którym stan zdrowia nie pozwala uczęszczać do szkoły.
  • Jeśli stan zdrowia dziecka ulegnie poprawie, w każdej chwili może wrócić do szkoły na zajęcia z rówieśnikami.

Rodzicu, jeśli masz dodatkowe pytania lub wątpliwości

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • Edukacja włączająca
    Józef Bogdaszewski
    26.07.2018, 22:53
    Przypomnienie MEN całkiem na czasie. Przekazane zasady pracy z uczniami niepełnosprawnymi również bardzo przydatne. Ważne, że w końcu określono obowiązek szkoły do obowiązkowej współpracy z rodzicami. Wątpliwości. Jak i na ile przygotowana jest kadra dydaktyczna do pracy z uczniami niepełnosprawnymi o bardzo zróżnicowanym podłożu. Czy kształci się już następne kadry nauczycieli wieloprofilowego kształcenia (usprawniania).
    odpowiedz na komentarz
  • Pobożne zyczenia?!
    Keraj
    24.07.2018, 20:07
    Pani Zalewska, p.Morawiecki i p.Rafalska twierdzi, że na edukację jednego ucznia niepelnosprawnego przeznacza w całym cyklu edukacyjnym 1 300 000 tys zlotych. A ja mam pytanie - czy szkoly otrzymują należne im pieniądze na taką edukację? Szczegolnie, kiedy pytam o finansowanie specjalnych ośrodków. Udowodnie pani -ze odpowiedź brzmi nie otrzymują! Co otrzymują uczniowie za tak wielką kasę? Tu posłużę się przykladem.W wojewodztwie malopolskim była w ubiegłym roku najwyższa zdawalność egzaminu maturalnego To jak to się stało, ze od kilku lat w specjalnym ośrodku dla niewidomych w Krakowie nie przekracza zdawalność 10%. Dla czego w klasie liczacej 5uczniów -3ch nie zdaje egzaminu zawodowego? Dla czego dzieciaki są niepeomowane po 2,3,4 a nawet 5razy? Pytalem Pania Minister oraz Małopolską Kurator wiele razy -odpowiedzi nie uzyskalem! Chyba prawdą jest to co mówi dyrektor technikum osrodka p.Miszke - tych dzieci nie da się nauczyć. Pani monister czy ktoś wreszcie zastanowi się nad celem i przede wszystkim jakością nauczania osób niepelnosprawnych? W tej cytowanej placówce szkoli się nadal od wielu lat niepelnosprawnych z dysfunkcją wzroku młodzież na kieunku ogrodnik. Konia z rzędem kto znajdzie pracujacych niepelnosprawnych w tym zawodzie. A kasa dla nauczycieli płynie. Za dwa lata ucieknie pani do Brukseli zostawi po sobie tylko balagan, który przez nastepne kilkanaście lat będziemy sprzątać. Czy dla takiego celu zostala pani ministrem?
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Sonda

Co najbardziej narusza Twoją godność jako pacjenta?

Biuletyn

Wspierają nas